Odpowiedź eksperta:
Proszę najpierw spróbować ustalić, co jest powodem trudności syna w odrabianiu lekcji. Czy rozumie polecenia? Czy nie ma dysleksji, dysgrafii, dyskalkulii (specyficznych trudności w nauce) lub zaburzeń uwagi? Diagnozą takich zaburzeń zajmują się poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Jeżeli wie Pani, że poznawczy rozwój syna jest prawidłowy, a jego trudność polega na niechęci do nauki, może Pani zawrzeć z nim umowę. Po pierwsze, proszę określić dokładnie czas wykonywania zadań (np. zawsze po obiedzie, czy zawsze o określonej godzinie) i ustalić nagrodę, jaką syn otrzyma po wykonaniu zadania, np. wyjście na podwórko, obejrzenie ulubionej bajki czy wspólna zabawa z Panią. Ta ostatnia możliwość jest szczególnie ważna, bo może być tak, że w poczuciu syna czas odrabiania lekcji jest tym, kiedy może mieć mamę na wyłączność.

Ponadto, syn potrzebuje cichego, spokojnego kącika do nauki. Dobrze jest usunąć rozpraszające zabawki z okolic biurka; można zasłonić okna, żeby widok nie odwracał uwagi dziecka od zadań. Warto zapewnić rodzeństwu zajęcie i wytłumaczyć, dlaczego na czas odrabiania lekcji należy zostawić brata samego.

Odpowiedź eksperta:
W przedszkolu przed Pani synkiem stają różne wyzwania. W sytuacji, gdy Dawid ma wystąpić przed publicznością, mogą mu towarzyszyć uczucia zawstydzenia czy lęku. W związku z występem, dzieci często obawiają się oceny innych osób i niepowodzenia na oczach wszystkich, porównują się z rówieśnikami lub pragną zaspokoić oczekiwania innych i własne względem siebie. Chociaż nie są to przyjemne doświadczenia, poradzenie sobie z nimi sprzyja rozwojowi dziecka, może między innymi wzmacniać jego poczucie kompetencji.

Z drugiej strony, nie warto narażać malucha na stres związany z solowym występem, jeżeli sam się do tego nie garnie. Odmowa pójścia do przedszkola pokazuje, jak bardzo Dawid obawia się wystąpień. Jeżeli w przedszkolu ma odbyć się przedstawienie, warto uzgodnić z wychowawcą, że syn będzie występował tylko w grupie. Dziecko powinno mieć szansę zdecydować, czy w ogóle wystąpi. Można zaproponować Dawidowi metodę małych kroków: najpierw występ tylko w grupie i w mało eksponowanej roli,
a kiedy syn poczuje się pewniej można będzie mu powierzyć większe partie. Ważne, żeby Dawid sam zdecydował, w jakim tempie ten proces będzie przebiegać.

Synkowi można pomóc zachęcając go do przećwiczenia występu w domu i organizując występ przed członkami rodziny. Chodzi o to, żeby Dawid miał możliwość oswojenia się z trudną sytuacją w zaufanym gronie. Warto jednak ograniczyć ćwiczenia do niezbędnego minimum, żeby nie stwarzać wokół występu atmosfery napięcia i oczekiwania, że występ będzie perfekcyjny. Jeżeli przed występem widzi pani, że syn doświadcza trudnych emocji, warto je nazwać, mówiąc np. Widzę, że się boisz, czy Taki występ to trudna sytuacja. Tego typu wypowiedzi pokazują dziecku, że nie jest
z problemem samo, że jest zrozumiane i, że z emocjami można sobie poradzić np. poprzez rozmowę o nich z druga osobą.

Odpowiedź eksperta:
Jeżeli dziecko pokazuje język, prawdopodobnie chce nam coś powiedzieć, np.: Złoszczę się na ciebie, Nie podoba mi się to, Zwróć na mnie uwagę. Może być to również forma żartu – poczucie humoru dziecka dopiero rozwija się i maluch może
w ten sposób chcieć rozbawić rodzica. Zanim więc skarcimy dziecko, warto zastanowić się, co oznacza pokazanie języka. Zwróćmy uwagę na emocje czy intencje, jakie się za nim kryją. Czasem trzeba będzie porozmawiać z dzieckiem o tym, dlaczego się złości, czasem poświęcić chwilę czasu na zabawę z nim, a czasem wspólnie pożartować na przykład odpowiadając na wystawienie języka gilgotkami. Warto również pamiętać, że upominanie i zakazywanie, gdy dziecko robi coś, co uważamy za „niegrzeczne” (ale nie jest niebezpieczne czy agresywne), często powoduje efekt odwrotny od zamierzonego. Czasami niektóre zachowania dziecka można po prostu zignorować.

Odpowiedź eksperta:
Pisze Pani, że dziecko bardzo złości się w sklepie, kiedy nie otrzymuje pożądanej rzeczy, a to wywołuje w Pani duży stres. Sytuacja, kiedy maluch wpada w złość
w miejscu publicznym jest zawsze trudna dla opiekuna, szczególnie, gdy akurat jest sam z dzieckiem. Z kolei dziecku trudno jest wytrzymać, kiedy widzi w sklepie wiele wspaniałych rzeczy, których nie może mieć. Przed wyjściem na zakupy warto
w łagodny, ale jasny sposób powiedzieć dziecku, jakiego zachowania Pani od niego oczekuje. Można „umówić się” z dzieckiem, co zostanie kupione i jak będzie przebiegać cała wyprawa. Uzyskanie zgody dziecka na taką umowę powinno być warunkiem wspólnego wyjścia na zakupy. W sklepie może się Pani powołać na wcześniejsze ustalenia, a potem nagrodzić dziecko za dobre zachowanie (pochwalić, przytulić, wstąpić po drodze do domu na plac zabaw). Skutecznym sposobem jest spakowanie przed wyjściem plecaczka dziecka, w którym będzie ono miało swoją ulubioną małą zabawkę, napój i inne drobne, cenione przez dziecko przedmioty.
W sklepie, kiedy poprosi o zakupienie zabawki, można będzie dziecku powiedzieć,
że ma swoje ważne rzeczy przy sobie. Może Pani również pokazać, że mama też nosi swoje rzeczy w torebce i nic sobie nie kupuje spoza ustalonej listy zakupów.

Odpowiedź eksperta:
Z Pani opisu wynika, że Natalka w odpowiedzi na zdarzenia wywołujące negatywne emocje zasłania rękami buzię, a jednocześnie płacze, wydaje jakiś dźwięk czy marudzi. Dzieci doświadczają wielu emocji, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych
i wyrażają je na różne sposoby. Wydaje się, że Pani córka okazuje swoje emocje
w taki, specyficzny dla niej sposób. Może stara się wyregulować emocje, stłumić je, pohamować swój płacz lub krzyk? Warto w takich sytuacjach nazywać emocje Natalki (mówiąc np. Widzę, że się przestraszyłaś./ Nie podoba ci się, że się bawię z …), dzięki czemu będzie mogła sobie lepiej z nimi poradzić.

Odpowiedź eksperta:
Niestety, nie opisała Pani, w jaki sposób przejawia się nieśmiałość Igi. Czy przeszkadza jej w codziennym funkcjonowaniu? Dzieci bardzo różnią się między sobą pod względem gotowości do wchodzenia w kontakty społeczne. Jedne są bardzo śmiałe, lubią występować, lgną do ludzi, inne wolą pozostawać z boku i potrzebują więcej czasu, żeby oswoić się z nowymi osobami i sytuacjami. Co więcej w rozwoju typowe jest pojawienie się zawstydzenia wobec obcych osób; jest to wyraz kształtującego się poczucia siebie u dziecka. Jeżeli Iga często reaguje onieśmieleniem, może obawiać się negatywnej oceny lub ośmieszenia się przed innymi. Warto pokazywać jej, że ważne są wysiłki, a nie tylko efekty oraz, że ludzie
w jej otoczeniu są z zasady nastawieni przyjaźnie. Nieśmiałym dzieciom pomaga wspierająca obecność rodzica. Warto dać córce czas na oswojenie się z nową osobą czy sytuacją, ale też nie ochraniać nadmiernie przed wyzwaniami. Chodzi tu o znalezienie równowagi między akceptowaniem dziecka i jego wyborów, a stawianiem mu odpowiednich do wieku wymagań. Trudne sytuacje społeczne można w formie zabawy ćwiczyć w domu (np. witanie się z obcymi). Możne Pani również przeczytać córce bajkę terapeutyczną na temat nieśmiałości. Jeżeli Iga obawia się występów
w przedszkolu, kilka wskazówek może Pani znaleźć w jednej z moich poprzednich wypowiedzi (odpowiedź na pytanie 2-gie http://danonki.pl/rozwoj-emocjonalny/archiwum) Jeżeli ma Pani wrażenie, że nieśmiałość Igi nie pozwala jej dobrze funkcjonować i rozwijać się, warto przyjrzeć się bliżej temu problemowi i być może skonsultować się z psychologiem.

Odpowiedź eksperta:
Pisze Pani, że Pani dziecko śpi mało i często budzi się w nocy. Trudności ze snem są jednym z najczęstszych powodów zmartwień rodziców niemowląt. Dzieci z różnych powodów mogą mieć problemy z regulowaniem swojego snu. Ważnymi czynnikami, mającymi wpływ na sen są stan zdrowia dziecka (np. w związku z komplikacjami okołoporodowymi, ząbkowanie) oraz stan psychiczny rodziców (np. depresja okołoporodowa, konflikty rodzinne, trudne doświadczenia). Na jakość snu wpływa również aktywność Pani dziecka w ciągu dnia. Dzieci, które dłużej bawią się z opiekunem, wychodzą na spacery, są bardziej aktywne, a w efekcie zmęczone, lepiej śpią. Ponadto dla dziecka bardzo ważna jest rutyna związana ze spaniem. Pory snu nocnego i drzemek powinny być regularne, a sen wieczorny powinien być poprzedzony określonym rytuałem (np. kolacja, kąpiel, kołysanka). Trzeba również zadbać o to, żeby pomieszczenie, w którym dziecko śpi było odpowiednio przewietrzone, ciche
i ciemne. Sześciomiesięcznemu niemowlęciu może Pani pozwolić samodzielnie się wyciszyć i usnąć. Jest to już czas, kiedy szybszemu zasypianiu i utrzymywaniu ciągłości snu przez dziecko bardziej sprzyja samodzielne zasypianie, aniżeli bycie usypianym przez rodzica. Jeżeli słyszy Pani oznaki wybudzenia w nocy, warto dać dziecku czas, żeby samo wróciło do snu, a interweniować tylko jeżeli płacze i nie jest w stanie samo się uspokoić. Jeżeli problemy dziecka ze snem utrzymują się, proszę zasięgnąć porady specjalisty, który dokładnie zbada przyczyny problemu i zaproponuje pomoc.

Odpowiedź eksperta:
Pisze Pani, że syn złości się, kiedy coś mu nie wychodzi. Samoocena małych dzieci jest bardzo chwiejna i w dużej mierze zależy od tego, co się dzieje w danej chwili. Co więcej, młodsze dzieci słabo radzą sobie z frustracją, którą powoduje niepowodzenie, pomimo ich starań. Dlatego złość Pani syna, kiedy coś mu nie wychodzi wydaje mi się zrozumiała.
Kiedy syn przeżywa niepowodzenie warto nazywać jego emocje, by pomóc mu lepiej zrozumieć, co się z nim dzieje i pokazać, że nie jest w trudnej dla niego sytuacji sam. Mówimy np. „Widzę, że się złościsz, bo ci nie wyszło” czy „Widzę, że jest ci smutno.”
Ważne jest, żeby pokazywać synkowi, że liczą sie przede wszystkim starania, a nie efekty. W ten sposób kształtujemy w dziecku określony sposób myślenia, który pomaga chronić przed nadmiernym przywiązywaniem wagi do wyniku i dążeniem do perfekcji, a pozwala skupić się na działaniu i cieszyć z samych prób osiągnięcia celu.

Odpowiedź eksperta:
Napady złości, które ma Pani syn, często pojawiają się u małych dzieci i są typowym, choć trudnym, elementem rozwoju. Wiążą się z dążeniem dziecka do autonomii i z rozwijającą się dopiero zdolnością do samokontroli. Problemem stają się wtedy, gdy są częste i dezorganizują życie rodzinne. Nasilone napady złości mogą oznaczać, że dziecko ma trudność z regulowaniem swoich emocji.
Kiedy dziecko wybucha złością, trzeba też być uważnym i elastycznym, bo sytuacja może wymagać różnych reakcji w zależności od powodu, np. czasem najlepiej zignorować zachowanie dziecka, innym razem warto pocieszyć. Pomóc mogą spokój i konsekwencja dorosłych oraz spójna postawa wszystkich osób opiekujących się dzieckiem (podobne wymagania, co do zachowania dziecka, egzekwowanie poleceń, sposób reagowania, gdy dziecko protestuje etc.). Warto również nazywać emocje dziecka, mówiąc np. „Widzę, że się złościsz”, a jednocześnie jasno stawiać granice „Nie możesz tego dostać”.
Napady złości przeważnie stają się rzadsze wraz z wiekiem dziecka, kiedy potrafi ono inaczej radzić sobie z emocjami.

Odpowiedź eksperta:
Pisze Pani, że mimo różnych Pani wysiłków nie udaje się Pani zachęcić syna do sprzątania, co w dodatku sprawia, że starsze dziecko również odmawia posłuszeństwa w tej sprawie. Sprzątanie często jest dla dzieci nieprzyjemną czynnością, dlatego nie podejmują jej chętnie i potrzebują osoby dorosłej, która je do tego zmotywuje. Warto z obojgiem dzieci zawrzeć umowę, że każda zabawa kończy się sprzątaniem. Kiedy zabawa ma się ku końcowi, można dzieci o tym uprzedzić, zapowiadając np. „Jeszcze raz się tak pobawimy, a potem będziemy sprzątać”. Dziecku trudno się zmobilizować do sprzątania wielkiej ilości zabawek, dlatego warto wprowadzić zasadę, że bawimy się jedną rzeczą i zanim wyjmiemy następną sprzątamy to, co już jest wyjęte.

Odpowiedź eksperta:
Dziecko powinno opanować zdolność do kontroli wydalania w ciągu dnia przed ukończeniem 3 roku życia. Mokre noce mogą się jeszcze zdarzać do końca 5-6 roku życia.

Odpowiedź eksperta:
Pisze Pani, że trudno Pani zrozumieć to, że syn łatwo denerwuje się, kiedy coś mu nie wyjdzie. Zaskakują Panią jego reakcje, które wydają się nieadekwatne do sytuacji. Być może jest tak, że z perspektywy Olivera to, co Pani wydaje się dość błahe, jest czymś bardzo ważnym, a niepowodzenie jest prawdziwym dramatem.
Niestety nie napisała Pani ile lat ma Oliver, ale z treści listu wynika, że nie jest to już małe dziecko. Żeby lepiej zrozumieć, co przeżywa syn i co dla niego oznacza niepowodzenie proszę spróbować porozmawiać z nim na ten temat. W rozmowie dobrze jest dać dziecku przestrzeń dla wyrażania uczuć, np. lepiej mówić „Widzę, że jest ci przykro”, niż „Nic się nie stało”. Warto wybrać na rozmowę właściwy moment, kiedy emocje już opadną. Ważne, żeby dziecko wiedziało, że jako rodzice nie oczekujecie od niego, ani od siebie, perfekcji oraz, że już same wysiłki są sukcesem.

Odpowiedź eksperta:
Rozumiem, że jest Pani przykro, kiedy syn mówi: „idź sobie do tej pracy, nie kocham cię” i chciałaby Pani, żeby taka sytuacja nie miała miejsca. Przypuszczam, że syn wypowiada te słowa w emocjach, a mówiąc to, tak naprawdę próbuje powiedzieć coś innego.
Warto zastanowić się nad tym, co czuje dziecko, kiedy tak mówi. Być może syn odczuwa złość w związku z tym, że codziennie przeżywa wielogodzinne rozstanie
z Panią. To, że dziecko doświadcza różnych, także negatywnych emocji względem rodziców, jest zupełnie naturalne.
Syn może się złościć nawet, jeżeli rozumie czym jest praca i dlaczego musi Pani wychodzić, a godziny spędzone bez Pani są wypełnione przyjemnymi zajęciami z tatą. Syn może odczuwać frustrację w związku z tym, że Pani wychodzi, a on nie ma na to żadnego wpływu. Dziecko, tak, jak i nieraz dorosły, może nie być w stanie powściągnąć emocji, pomimo racjonalnych argumentów.
Kiedy znowu zdarzy się opisywana przez Panią sytuacją, może ją Pani wykorzystać, żeby porozmawiać z synem to tym, co on czuje. Może Pani wyrazić swoje zrozumienie dla jego emocji (np. Chyba się złościsz, że codziennie wychodzę. Trudno jest się rozstać, etc.). Dziecku może pomóc Pani zrozumienie i akceptacja oraz możliwość wyrażenia emocji w bezpiecznej atmosferze.